TREK PHOTO

Przez wiele lat Korona Gór Polski była i cały czas jest jednym z najpopularniejszych wyzwań turystycznych w kraju. Lista obejmuje 28 najwyższych szczytów poszczególnych pasm górskich i dla wielu osób stała się motywacją do poznawania polskich gór. W ostatnich latach coraz częściej mówi się jednak o nowym projekcie - Nowej Koronie Polskich Gór, która opiera się na bardziej współczesnym podziale geograficznym oraz aktualnych pomiarach wysokości szczytów.

Kto stworzył Nową Koronę Polskich Gór?

Za pomysłodawcę projektu uznawany jest Krzysztof Bzowski - podróżnik, autor przewodników i popularyzator turystyki górskiej. To właśnie on opracował koncepcję nowej listy szczytów bazującej na aktualnym podziale fizycznogeograficznym Polski i opisał ją w publikacji "Nowa Korona Polskich Gór. MountainBook". Jest to pierwsza w polskiej literaturze turystycznej drukowana książka na ten temat. Projekt Nowej Korony Polskich Gór bazuje na współczesnej regionalizacji fizyczno-geograficznej Polski opublikowanej przez grupę naukowców w 2018 roku, która znacznie dokładniej dzieli polskie góry na mezoregiony i grupy górskie.

Skąd wzięła się potrzeba stworzenia nowej korony?

Klasyczna Korona Gór Polski powstała w latach 90. i bazowała na podziale pasm funkcjonującym od wielu dekad. Od tego czasu geografia regionalna Polski została jednak dokładniej opracowana, a dzięki nowoczesnym pomiarom geodezyjnym zweryfikowano wysokości wielu szczytów. Współczesne opracowania geograficzne znacznie precyzyjniej rozdzielają poszczególne grupy i mezoregiony górskie. Niektóre pasma, które dawniej traktowano jako jedną całość, obecnie uznawane są za osobne jednostki.

 Przykładowo Tatry zostały podzielone na:

•     Tatry Wysokie,
•     Tatry Zachodnie,
•     Tatry Reglowe

Podobnie rozdzielono część Beskidów, dzięki czemu w nowej koronie pojawiają się dodatkowe regiony i nowe szczyty do zdobycia.

Nowe pomiary wysokości - dlaczego mają znaczenie?

Jeszcze kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu wysokości szczytów określano z dużo mniejszą dokładnością. Dzisiejsze technologie GPS, lidar i nowoczesna geodezja pozwalają wyznaczać wysokości praktycznie co do centymetra. Dzięki temu udało się zweryfikować wiele danych funkcjonujących przez lata w przewodnikach i atlasach. Dla przeciętnego turysty różnica jednego lub dwóch metrów może wydawać się niewielka, jednak w geografii ma ogromne znaczenie - szczególnie wtedy, gdy decyduje o tym, który szczyt jest najwyższy w danym paśmie.

Szczyty należące do Nowej Korony Polskich Gór:

Lp.	Region / Pasmo	Szczyt	Wysokość
1	Tatry Wysokie	Rysy	2499 m
2	Tatry Zachodnie	Starorobociański Wierch	2176 m
3	Beskid Żywiecko-Orawski	Babia Góra	1725 m
4	Karkonosze	Śnieżka	1603 m
5	Tatry Reglowe	Gęsia Szyja	1489 m
6	Masyw Śnieżnika	Śnieżnik	1423 m
7	Bieszczady Zachodnie	Tarnica	1346 m
8	Gorce	Turbacz	1310 m
9	Beskid Sądecki	Radziejowa	1266 m
10	Beskid Śląski	Skrzyczne	1257 m
11	Beskid Żywiecko-Kysucki	Wielka Racza	1236 m
12	Pogórza Przedtatrzańskie	Magura Witowska	1232 m
13	Beskid Wyspowy	Mogielica	1171 m
14	Góry Izerskie	Wysoka Kopa	1126 m
15	Góry Złote	Postawna	1116 m
16	Góry Orlickie	Orlica	1084 m
17	Pieniny	Wysoka	1050 m
18	Magura Spiska	Dudasowski Wierch	1038 m
19	Góry Sowie	Wielka Sowa	1015 m
20	Beskid Niski	Lackowa	997 m
21	Góry Kamienne	Waligóra	936 m
22	Beskid Mały	Czupel	933 m
23	Góry Stołowe	Szczeliniec Wielki	922 m
24	Góry Sanocko-Turczańskie	Jaworniki	909 m
25	Beskid Makowski	Lubomir	904 m
26	Międzygórze Jabłonkowsko-Koniakowskie	Ochodzita	895 m
27	Góry Opawskie	Biskupia Kopa	891 m
28	Góry Wałbrzyskie	Borowa	853 m
29	Góry Bardzkie	Szeroka Góra	766 m
30	Pasmo Pewelsko-Krzeszowskie	Bąków	766 m
31	Góry Kaczawskie	Okole	725 m
32	Masyw Ślęży	Ślęża	718 m
33	Góry Świętokrzyskie	Łysica	613 m
34	Działy Orawskie	Wajdów Groń	935 m
35	Pogórze Orawsko-Jordanowskie	Kiełek	960 m
36	Góry Bystrzyckie	Jagodna Północna	985 m
37	Rudawy Janowickie	Skalnik	945 m
38	Pogórze Popradzkie	Eliaszówka	1023 m

Dostępność szczytów - czy wszystkie prowadzą znakowanymi szlakami?

To jedna z najciekawszych różnic między klasyczną a nową koroną. W tradycyjnej Koronie Gór Polski większość szczytów była łatwo dostępna znakowanymi szlakami turystycznymi. Projekt miał charakter mocno popularyzatorski i był przygotowany głównie z myślą o przeciętnym turyście.

Nowa Korona Polskich Gór jest pod tym względem bardziej wymagająca. Część szczytów nadal można zdobyć wygodnymi, dobrze oznaczonymi trasami, jednak niektóre wymagają:

•     zejścia ze znakowanego szlaku,
•     korzystania z dróg leśnych,
•     orientacji w terenie,
•     używania map GPS lub aplikacji turystycznych

W kilku przypadkach sam wierzchołek znajduje się poza oficjalnym szlakiem turystycznym. Oznacza to, że turysta musi samodzielnie odnaleźć właściwe miejsce w terenie.

Korona bardziej dla odkrywców

Klasyczna Korona Gór Polski była przez lata bardzo popularna i wiele należących do niej szczytów stało się wręcz turystycznymi klasykami. Śnieżka, Rysy, Tarnica czy Skrzyczne odwiedzane są każdego roku przez setki tysięcy turystów. Nowa korona prowadzi również w miejsca mniej oczywiste. Niektóre szczyty są słabo oznaczone, mniej znane i odwiedzane sporadycznie. Zdobywanie nowej korony przypomina bardziej eksplorację geograficzną niż klasyczne "odhaczanie" popularnych punktów z listy.

Czy nowa korona zastąpi klasyczną Koronę Gór Polski?

Raczej nie. Oba projekty prawdopodobnie będą funkcjonować równolegle. Klasyczna Korona Gór Polski ma ogromną tradycję, własną historię i bardzo dużą społeczność turystów zdobywających kolejne szczyty. Nowa Korona Polskich Gór stanowi natomiast propozycję dla osób, które chcą spojrzeć na polskie góry szerzej i bardziej współcześnie - zgodnie z aktualną wiedzą geograficzną oraz nowoczesnymi pomiarami.

Artykuł inspirowany książką "Nowa Korona Polskich Gór. MountainBook" autorstwa Krzysztofa Bzowskiego.